De Olifantvis is opzichte van andere vissen vreedzaam, maar soortgenoten worden niet getolereerd. Het is zeker geen beginnersvis. Een territorium wordt ingericht. Vooral in de avond en nacht zijn deze dieren actief. Ze hebben een dichte beplanting met donkere holen nodig. Daar de dieren graag in de bodem woelen moeten planten stevig zijn en goed verankerd.  

Wetenschappelijke naam: Gnathonemus petersii
Nederlandse naam: Olifantvis (ook wel Tapirvis genoemd)
Familie: Mormyridae
Herkomst: Niger, Volta, Zaïre

Lengte

Tot ongeveer 23 centimeter.

Geslachtsonderscheid

De vrouwtjes hebben een rechte aarsvin, de mannetjes hebben er een inkeping in.

Huisvesting

Olifantvissen kunnen worden gehouden in een goed beplant aquarium vanaf ca. 180 cm. lang. De bodem kan het beste bestaan uit fijn zand, waar ze graag in woelen. Zorg voor voldoende donkere holen. Ze stellen rust en zwak stromend water op prijs. Het is ook belangrijk dat het licht gedempt wordt, bijvoorbeeld door drijfplanten. Ze zijn gevoelig voor verkeerde waterwaarden en onjuiste voeding.

Karakter

De Olifantsvissen uit de familie Mormyridae zenden zwakke stroomstootjes uit waarmee ze onderling kunnen communiceren. Met deze eigenschap kunnen ze in troebel water vaak ook hun weg vinden. Alle soorten Olifantvissen zijn moeilijk om te houden in een aquarium. Deze vissen zijn meestal 's nachts actief en verblijven dicht bij de bodem. Ondanks dat de Olifantvis een territorium afbakent, is hij redelijk vreedzaam. In zijn territorium mogen geen andere vissen komen, maar verder laat hij andere vissen links liggen. Je kunt deze vissen het best solitair houden, omdat ze onderling wel agressief kunnen zijn.

Waterwaardes

• Temperatuur: 22 - 28
• Ph: 7 – 7,5
• Gh: 5 - 8

Voeding

Deze vis eet voornamelijk voedsel uit de bodem. Tubifex is daarom goed voedsel voor de Olifantsvis. Daarnaast lusten ze ook ander levend voedsel, droogvoer, diepvriesvoer en geblancheerde sla.

Kweek

Vrijwel onmogelijk in het aquarium.

Extra Info

Een olifantvis maakt nauwelijks gebruik van zijn ogen, maar ‘kijkt’ met elektriciteit. Biologen uit Bonn hebben onderzocht hoe goed hij daar in is.

Je kunt de Afrikaanse olifantvis een rare snuiter noemen, hoewel die benaming niet helemaal klopt. Zijn langwerpige snuit is namelijk helemaal geen neus. Het is eigenlijk een overdreven langgerekte, zeer beweeglijke onderkin. Daar zitten veel elektrische voelorgaantjes. Zo ‘ziet’ hij zijn wereld als het ware elektrisch: elektrolocatie. Bovendien heeft hij een behoorlijk stel hersenen waarmee hij al die informatie kan verwerken. Het brein van de twintig centimeter lange vis is naar verhouding zelfs groter dan dat van de mens.

Zo’n lange kin en flinke hersenmassa in één beest, dat is geen toeval, dacht Gerhard von der Emde van de universiteit van Bonn. “Olifantvissen zijn erg slim”, zegt hij. “Als ze lang alleen zijn gaan de dieren met steentjes spelen. Ze gooien de kiezeltjes met hun kin omhoog en vangen ze weer op.” Hij verwachtte daarom dat de olifantvis met zijn elektrolocatie meer kan dan alleen ‘zien dat er iets is’. Zijn resultaten publiceert hij met collega Steffen Fetz in het tijdschrift Journal Of Experimental Biology. En ja hoor, de olifantvis kan met elektrolocatie in het pikkedonker onderscheid maken tussen een heel scala aan vormen, waaronder zelfs letters uit het alfabet. Daarbij letten de vissen op vorm, inhoud en zelfs materiaalsoort, zoals wij met onze ogen onderscheid maken in vormen en kleuren.

De wetenschappers leerden acht olifantvissen op voorwerpen afzwemmen door ze te belonen met eten. Uiteindelijk was de ene vis getraind op vierkantjes, de ander op piramides, enzovoorts. Deze voorkeur veranderde niet toen de wetenschappers één of beide vormen vervingen door een draadmodel. Zo’n model is hol, maar ziet er voor enigszins ontwikkelde hersenen nog best uit als een vierkant of piramide. Olifantvissen verkiezen dus vorm boven inhoud.

De biologen kregen enkele vissen zelfs zo ver dat ze het verschil konden zien tussen kegels en piramides. Of nog beter: het verschil tussen de letters T en C. “Dat is moeilijker”, zegt von der Emde, “omdat deze objecten niet hol waren en nauwelijks enig volume hadden. Ze verschilden alleen in detail.”

De biologen ontdekten dat de olifantvissen ongeacht de lichtomstandigheden altijd evenveel gebruik van hun elektrische voelorgaantjes maakten, die ook verspreid over de huid voorkomen. Ze hebben wel ogen, maar die zijn blijkbaar ondergeschikt aan elektrolocatie.

Overigens geeft de omgeving van nature geen een elektrisch veld af. De olifantvis maakt dat zelf. Het veld vervormt zodra het in aanraking komt met de omgeving. Stenen, planten en andere vissen geven zo ieder een eigen elektrisch beeld, dat de vis met zijn elektrische voelorgaantjes weer ontvangt.

De olifantvissen konden goed onderscheid maken tussen het materiaal van de vormpjes. Als de vissen konden kiezen tussen een plastic voorwerp of een metalen voorwerp, kozen ze altijd de eerste. Volgens de onderzoekers komt dat doordat metaal een veel ‘feller’ elektrisch beeld geeft – de elektrische sensoren draaien overuren. Dat lijkt wat op tegen de zon in kijken.

Bron: VPRO (Noorderlicht)

Links:

Het elektrische veld van olifantvissen is op te nemen en af te luisteren als geluid. Kijk en luister op YouTube.

De universiteit van Bonn geeft uitleg over elektrolocatie van de olifantvis. Een paar plaatjes verduidelijken het verhaal.